{"id":4786,"date":"2021-03-16T17:22:02","date_gmt":"2021-03-16T17:22:02","guid":{"rendered":"https:\/\/millercanfield.pl\/?p=4786"},"modified":"2025-04-14T18:04:16","modified_gmt":"2025-04-14T18:04:16","slug":"expropriation-of-real-estate-as-a-consequence-of-the-loss-or-lack-of-polish-citizenship","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millercanfield.pl\/en\/expropriation-of-real-estate-as-a-consequence-of-the-loss-or-lack-of-polish-citizenship\/","title":{"rendered":"EXPROPRIATION OF REAL ESTATE AS A CONSEQUENCE OF THE LOSS OR LACK OF POLISH CITIZENSHIP"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prawo w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci, zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, jedno z najbardziej chronionych, bywa jednak ograniczane lub wr\u0119cz obierane w\u00a0majestacie prawa w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach. W okresie po 1945 r. w polskim prawie znajdziemy kilka regulacji bezpo\u015brednio wi\u0105\u017c\u0105cych utrat\u0119 obywatelstwa polskiego (b\u0105d\u017a brak tego obywatelstwa) z utrat\u0105 maj\u0105tku.<\/p>

Zgodnie z Dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o\u00a0maj\u0105tkach opuszczonych i poniemieckich1, z\u00a0mocy samego prawa przechodzi\u0142 na w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa wszelki maj\u0105tek obywateli Rzeszy Niemieckiej i by\u0142ego Wolnego Miasta Gda\u0144ska, z wyj\u0105tkiem os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej lub innej przez Niemc\u00f3w prze\u015bladowanej (art. 2 ust. 1 lit. b)). W powy\u017cszym kontek\u015bcie, za osoby narodowo\u015bci polskiej uznawano obywateli Rzeszy Niemieckiej i b. Wolnego Miasta Gda\u0144ska pochodzenia polskiego lub tych, kt\u00f3rzy wykazali sw\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z narodem polskim, a ponadto z\u0142o\u017cyli deklaracj\u0119 wierno\u015bci narodowi polskiemu. Obywateli Rzeszy Niemieckiej i b. Wolnego Miasta Gda\u0144ska, zamieszka\u0142ych na obszarze Ziem Odzyskanych, uznawano za osoby narodowo\u015bci polskiej tylko w\u00f3wczas, je\u017celi uzyskali stwierdzenie narodowo\u015bci polskiej w\u00a0my\u015bl przepis\u00f3w art. 1 i 2 Ustawy z dnia 28 kwietnia 1946 r. o obywatelstwie Pa\u0144stwa Polskiego os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej zamieszka\u0142ych na Ziemiach Odzyskanych.2 Za osoby nale\u017c\u0105ce do innej narodowo\u015bci, prze\u015bladowanej przez Niemc\u00f3w, uznawano obywateli Rzeszy Niemieckiej i b. Wolnego Miasta Gda\u0144ska, nale\u017c\u0105cych do grup narodowo\u015bciowych, kt\u00f3re po dniu 30 stycznia 1933 r. doznawa\u0142y ogranicze\u0144 prawnych. O\u00a0narodowo\u015bci wymienionych wy\u017cej os\u00f3b orzeka\u0142y w\u0142adze administracji og\u00f3lnej I instancji miejsca ostatniego zamieszkania przed dniem 1\u00a0stycznia 1945 r. na terenie Polski osoby, kt\u00f3rej wniosek dotyczy\u0142, albo miejsca po\u0142o\u017cenia maj\u0105tku3.<\/p>

Dekret z 8 marca 1946 r. dawa\u0142 podstaw\u0119 do wyw\u0142aszczenia obywateli niemieckich, natomiast w my\u015bl Dekretu z dnia 13 wrze\u015bnia 1946 r. o\u00a0wy\u0142\u0105czeniu ze spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego os\u00f3b narodowo\u015bci niemieckiej4, traci\u0142y maj\u0105tek osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y pozbawione polskiego obywatelstwa; traci\u0142y one r\u00f3wnie\u017c zdolno\u015b\u0107 do dziedziczenia i przyjmowania darowizn. Przepad\u0142y maj\u0105tek przechodzi\u0142 na w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa. W wyj\u0105tkowych przypadkach ca\u0142o\u015b\u0107 lub cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku osoby pozbawionej obywatelstwa mog\u0142a przej\u015b\u0107 w r\u00f3wnych cz\u0119\u015bciach na rzecz nie pozbawionych obywatelstwa zst\u0119pnych, wst\u0119pnych oraz ma\u0142\u017conka, pozostaj\u0105cych na wy\u0142\u0105cznym utrzymaniu osoby, kt\u00f3rej w\u0142asno\u015b\u0107 stanowi\u0142 maj\u0105tek. Osoby pozbawione obywatelstwa by\u0142y wysiedlane z Polski. Co do zasady obywatelstwa polskiego pozbawiono osoby, kt\u00f3re po uko\u0144czeniu 18 lat swym zachowaniem wykaza\u0142y niemieck\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 narodow\u0105, przy czym zg\u0142oszenie w czasie II wojny \u015bwiatowej przynale\u017cno\u015bci do narodowo\u015bci niemieckiej lub pochodzenia niemieckiego samo przez si\u0119 nie stanowi\u0142o dowodu na niemieck\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 narodow\u0105. Z pewnymi wyj\u0105tkami, pozbawiono obywatelstwa r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onk\u00f3w rodziny wskazanych wy\u017cej os\u00f3b, tj.: a) wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka, je\u017celi wyrazi\u0142 ch\u0119\u0107 opuszczenia Polski, b) dzieci, kt\u00f3re nie uko\u0144czy\u0142y 18 lat, je\u017celi oboje rodzice tracili obywatelstwo polskie, lub te\u017c je\u017celi w\u00a0przypadku \u015bmierci lub spowodowanej okoliczno\u015bciami wojny d\u0142ugotrwa\u0142ej nieobecno\u015bci jednego z rodzic\u00f3w – drugie traci\u0142o obywatelstwo polskie, c) dziecko pozama\u0142\u017ce\u0144skie, kt\u00f3re nie uko\u0144czy\u0142o 18 lat, je\u017celi jego matka traci\u0142a obywatelstwo polskie, chyba \u017ce nie wychowa\u0142a go matka, lecz inna osoba, kt\u00f3ra obywatelstwa nie traci\u0142a.<\/p>

Dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o\u00a0uw\u0142aszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, zwi\u0105zanych z reform\u0105 roln\u0105 i osadnictwem rolnym5 stanowi\u0142, \u017ce gospodarstwo rolne (dzia\u0142ka pracownicza, rzemie\u015blnicza itp.) nabyte na podstawie przepis\u00f3w o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i\u00a0osadnictwie, lecz opuszczone przez w\u0142a\u015bciciela przed wej\u015bciem dekretu w \u017cycie, tj. 29.04.1955 r., przechodzi z mocy prawa na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa bez odszkodowania i wolne od obci\u0105\u017ce\u0144, z wyj\u0105tkiem s\u0142u\u017cebno\u015bci gruntowych. Przej\u015bcie w\u0142asno\u015bci stwierdza\u0142o prezydium powiatowej rady narodowej. Powy\u017csze nieruchomo\u015bci nadawano z kolei na w\u0142asno\u015b\u0107 gospodaruj\u0105cemu na nim osadnikowi na podstawie przydzia\u0142u dokonanego przez prezydium powiatowej rady narodowej (art. 15). Przepis ten zosta\u0142 uchylony w 1971 r.6 W 1957 r. wprowadzono rozwi\u0105zanie, w my\u015bl kt\u00f3rego okre\u015blone wy\u017cej gospodarstwa rolne (dzia\u0142ki pracownicze, rzemie\u015blnicze) opuszczone przez w\u0142a\u015bcicieli w okresie od dnia 29 kwietnia 1955 r. do 26.07.1957 r., mog\u0142y by\u0107 przej\u0119te na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa7. W 1961 r. przyj\u0119to formu\u0142\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 gospodarstwa rolne i dzia\u0142ki opuszczone przez w\u0142a\u015bciciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez w\u0142a\u015bcicieli, mog\u0142y by\u0107 przej\u0119te na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obci\u0105\u017ce\u0144, z wyj\u0105tkiem s\u0142u\u017cebno\u015bci gruntowych, kt\u00f3rych utrzymanie uznane zostanie za niezb\u0119dne8. Za gospodarstwo rolne opuszczone uznano gospodarstwo, na kt\u00f3rym nie zamieszkuje w\u0142a\u015bciciel ani jego ma\u0142\u017conek, dzieci lub rodzice, przy tym gospodarstwo to nie jest w ca\u0142o\u015bci lub w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci uprawiane oraz poddawane w\u0142a\u015bciwym zabiegom agrotechnicznym przez w\u0142a\u015bciciela b\u0105d\u017a u\u017cytkownika, albo dzier\u017cawc\u0119. Do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zaliczano tych, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bcicielami byli nieletni, ubezw\u0142asnowolnieni lub ograniczeni w\u00a0zdolno\u015bciach do czynno\u015bci prawnych, albo powo\u0142ani do s\u0142u\u017cby wojskowej lub pozbawieni wolno\u015bci w wykonaniu zarz\u0105dzenia w\u0142a\u015bciwego organu9.<\/p>

W 1959 r. osoby gospodaruj\u0105ce na nieruchomo\u015bciach pa\u0144stwowych po\u0142o\u017conych na Ziemiach Odzyskanych uznano za w\u0142a\u015bcicieli tych nieruchomo\u015bci, je\u017celi uzyska\u0142y obywatelstwo polskie i by\u0142y cz\u0142onkami rodziny poprzedniego w\u0142a\u015bciciela, kt\u00f3ry utraci\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci wskutek nieuzyskania obywatelstwa polskiego; cz\u0142onkowie rodziny, to ma\u0142\u017conek, dzieci, wnuki, rodzice i rodze\u0144stwo.10
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o maj\u0105tkach opuszczonych i poniemieckich, stwierdza\u0142a, \u017ce nieruchomo\u015bci b\u0119d\u0105ce w my\u015bl przedmiotowego dekretu w\u0142asno\u015bci\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3rym wskutek uzyskania przez nie stwierdzenia narodowo\u015bci polskiej s\u0142u\u017cy\u0142o obywatelstwo polskie, \u201eprzechodz\u0105 z samego prawa na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, je\u017celi osoby te w zwi\u0105zku z wyjazdem z kraju utraci\u0142y lub utrac\u0105 obywatelstwo polskie.\u201d11 Powy\u017csze unormowanie w 1969 r. zosta\u0142o uzupe\u0142nione zapisem, \u017ce \u201eosoby te trac\u0105 prawo rozporz\u0105dzania nieruchomo\u015bci\u0105 z dniem, w kt\u00f3rym z\u0142o\u017cy\u0142y w\u0142a\u015bciwym organom polski dow\u00f3d osobisty i otrzyma\u0142y dokument podr\u00f3\u017cy uprawniaj\u0105cy do wyjazdu za granic\u0119\u201d.12 Nowe rozwi\u0105zanie stosowa\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do \u201enieruchomo\u015bci nabytych w trybie osadnictwa rolnego lub uw\u0142aszczenia przez osoby, kt\u00f3rym wobec uzyskania przez nie stwierdzenia narodowo\u015bci polskiej przys\u0142ugiwa\u0142o obywatelstwo polskie, a kt\u00f3re nast\u0119pnie w\u00a0zwi\u0105zku z wyjazdem z kraju utraci\u0142y lub utrac\u0105 to obywatelstwo\u201d.13<\/p>

Z Ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach wynika, \u017ce dotyczy\u0142a ona wy\u0142\u0105cznie obywateli polskich narodowo\u015bci niemieckiej, kt\u00f3rzy emigrowali do Niemiec, w zamierzeniu w\u0142adz polskich trac\u0105c obywatelstwo polskie w zwi\u0105zku z Uchwa\u0142\u0105 Rady Pa\u0144stwa nr 37\/56 z 16 maja 1956 r. Nie obejmowa\u0142a ona natomiast mienia \u017byd\u00f3w \u2013 obywateli polskich, emigruj\u0105cych do Izraela i\u00a0trac\u0105cych obywatelstwo polskie w zwi\u0105zku z\u00a0Uchwa\u0142\u0105 Rady Pa\u0144stwa nr 5\/58 z dnia 23 stycznia 1958 r. Wspomniana ustawa pomija r\u00f3wnie\u017c kwesti\u0119 mienia utraconego przez obywateli polskich narodowo\u015bci bia\u0142oruskiej, ukrai\u0144skiej, rosyjskiej, rusi\u0144skiej i litewskiej, wysiedlonych z Polski w latach 1944 \u2013 1946, a\u00a0nast\u0119pnie pozbawionych obywatelstwa polskiego na podstawie art. 4 pkt 2) Ustawy z\u00a0dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (\u201eObywatelem polskim nie jest osoba, kt\u00f3ra wprawdzie w dniu 31 sierpnia 1939 r. mia\u0142a obywatelstwo polskie, jednak mieszka stale za granic\u0105 i [\u2026] jest narodowo\u015bci rosyjskiej, bia\u0142oruskiej, ukrai\u0144skiej, litewskiej, \u0142otewskiej lub esto\u0144skiej [\u2026]\u201d). Problem mienia tej grupy obywateli rozstrzygni\u0119to ju\u017c w 1947 i\u00a01949 r.<\/p>

Na mocy Dekretu z dnia 5 wrze\u015bnia 1947 r. o\u00a0przej\u015bciu na w\u0142asno\u015b\u0107 Pa\u0144stwa mienia pozosta\u0142ego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.:
\u2022 wszelkie mienie ruchome i nieruchome os\u00f3b przesiedlonych do ZSRR, pozosta\u0142e na obszarze Polski przesz\u0142o z mocy samego prawa z chwil\u0105 przesiedlenia tych os\u00f3b na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, bez odszkodowania (art. 1 ust. 1);
\u2022 na w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa przesz\u0142o r\u00f3wnie\u017c mienie os\u00f3b prawnych, kt\u00f3rych istnienie lub dzia\u0142alno\u015b\u0107 wskutek przesiedlenia do ZSRR ich cz\u0142onk\u00f3w, lub os\u00f3b t\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 obj\u0119tych, sta\u0142a si\u0119 bezprzedmiotowa (art. 1. ust. 2);
\u2022 mienie przesz\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa wolne od wszelkich d\u0142ug\u00f3w i ci\u0119\u017car\u00f3w z wyj\u0105tkiem s\u0142u\u017cebno\u015bci, kt\u00f3rych utrzymanie w mocy uznano za niezb\u0119dne (art. 2 ust. 2).14<\/p>

Kwesti\u0119 wyw\u0142aszcze\u0144 os\u00f3b wysiedlanych domyka\u0142 Dekret z dnia 27 lipca 1949 r., dopuszczaj\u0105c przejmowanie na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci, nieruchomo\u015bci ziemskich po\u0142o\u017conych w wojew\u00f3dztwach bia\u0142ostockim, lubelskim, rzeszowskim i\u00a0krakowskim w obr\u0119bie pasa granicznego, przewidzianego w Rozporz\u0105dzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o\u00a0granicach Pa\u0144stwa oraz w powiatach bi\u0142gorajskim, krasnostawskim i lubelskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego, oraz brzozowskim i\u00a0przeworskim wojew\u00f3dztwa rzeszowskiego, je\u017celi nie pozostawa\u0142y w faktycznym w\u0142adaniu w\u0142a\u015bcicieli.15
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce osoby wysiedlone do ZSRR utraci\u0142y swoje mienie b\u0119d\u0105c obywatelami polskimi, a zatem inaczej, ni\u017c osoby wysiedlane lub emigruj\u0105ce do Niemiec – w ich przypadku konfiskata maj\u0105tku by\u0142a konsekwencj\u0105 utraty obywatelstwa polskiego. Co wi\u0119cej, wspomniane wy\u017cej dekrety z 1947 i 1949 r. pozostaj\u0105 w\u00a0ra\u017c\u0105cej sprzeczno\u015bci z \u201euk\u0142adami republika\u0144skimi\u201d, na kt\u00f3re nadal powo\u0142uj\u0105 si\u0119 polskie w\u0142adze.<\/p>

Ka\u017cdy z tych uk\u0142ad\u00f3w stanowi\u0142, \u017ce:
1) \u201ewarto\u015b\u0107 pozostawionego po ewakuacji dobytku ruchomego, a r\u00f3wnie\u017c i pozostawionych nieruchomo\u015bci [w uk\u0142adzie z LSRR – \u201ez\u00a0wyj\u0105tkiem ziemi\u201d \u2013 podkre\u015blenie autora] zwraca si\u0119 ewakuowanym wed\u0142ug oceny ubezpieczeniowej zgodnie z ustawami obowi\u0105zuj\u0105cymi w Pa\u0144stwie Polskim i\u00a0odpowiednio w Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republice Rad [Bia\u0142oruskiej Socjalistycznej Republice Rad, Litewskiej Socjalistycznej Republice Rad \u2013 podkre\u015blenie autora]. W razie braku oceny ubezpieczeniowej maj\u0105tek ocenia si\u0119 przez Pe\u0142nomocnik\u00f3w i Przedstawicieli stron.\u201d
2) \u201epozostawiony dobytek oddaje si\u0119 pod opiek\u0119 pa\u0144stwa\u201d.16
Tymczasem mienie wysiedlonych, w my\u015bl dekret\u00f3w z 1947 i 1949 r. przesz\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa bez odszkodowania.<\/p>

Przytoczony zapis wskazuje, \u017ce warto\u015b\u0107 mienia wysiedlonym z Polski winny zwr\u00f3ci\u0107 w\u0142adze polskie. Trudno bowiem wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, gdzie warto\u015b\u0107 pozostawionego w\u00a0Polsce mienia ruchomego i nieruchomo\u015bci mia\u0142aby by\u0107 okre\u015blona wed\u0142ug \u201eoceny ubezpieczeniowej\u201d sporz\u0105dzonej wed\u0142ug obcego prawa. Zreszt\u0105, ka\u017cdy z uk\u0142ad\u00f3w zawiera\u0142 identyczny zapis m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce \u201ena wypadek je\u017celi ewakuowany przeka\u017ce swe plony pa\u0144stwu w\u00a0miejscu z kt\u00f3rego wyje\u017cd\u017ca, druga Strona zwr\u00f3ci mu przekazane plony w tej samej ilo\u015bci, w miejscu osiedlenia.\u201d Wskazuje on na to, \u017ce odszkodowanie za uszczerbek w maj\u0105tku wysiedlanych, co do zasady, winno wyp\u0142aci\u0107 pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym ten maj\u0105tek pozosta\u0142, a\u00a0jedynie w wyj\u0105tkowych przypadkach pa\u0144stwo, do kt\u00f3rego wysiedlono poszkodowanego.<\/p>

Cokolwiek m\u00f3wi\u0107, wspomniane wy\u017cej Uchwa\u0142y Rady Pa\u0144stwa nr 37\/56 z 1956 r. i nr 5\/58 z\u00a01958 r., jak przyj\u0119\u0142y to polskie s\u0105dy, \u201estanowi\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142o konkretnych uprawnie\u0144 dla obywateli\u201d, kt\u00f3rych dotyczy\u0142y. Osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y uznane za Niemc\u00f3w lub \u017byd\u00f3w, mog\u0142y wyjecha\u0107 do lepszego \u2013 zachodniego, niekomunistycznego, \u015bwiata, o czym pozostali mieszka\u0144cy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mogli tylko marzy\u0107. Obywatele, kt\u00f3rych narodowo\u015b\u0107 urz\u0119dnicy okre\u015blili, jako ukrai\u0144sk\u0105 lub rusi\u0144sk\u0105 dla odmiany zaznali dobrobytu w\u00a0Zwi\u0105zku Radzieckim: 68% do\u015bwiadczy\u0142o g\u0142odu a prawie po\u0142owa by\u0142a prze\u015bladowana przez radzieckie w\u0142adze. Nie zyskali tak\u017ce cienia szansy na potwierdzenie polskiego obywatelstwa i odzyskania nieruchomo\u015bci pozostawionych w\u00a0Polsce i skonfiskowanych przez w\u0142adze. To zr\u00f3\u017cnicowanie w traktowaniu przez w\u0142adze polskie niechcianych obywateli nie przystaje nawet do realizowanej z tak\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 idei pa\u0144stwa jednonarodowego. Emigruj\u0105cy do NRD i\u00a0RFN na podstawie Uchwa\u0142y nr 37\/56 wyje\u017cd\u017cali, jako zadeklarowani Niemcy, bo inna mo\u017cliwo\u015b\u0107 nie istnia\u0142a. Deportowanych w latach 1945 \u2013 1946 z Polski na wsch\u00f3d (ok. 650.000 os\u00f3b) zmuszono do wyjazdu, bo nie chcieli uzna\u0107 si\u0119 za osoby narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej lub rusi\u0144skiej.<\/p>

1. Dz. U. Nr 13, poz. 87 z p\u00f3\u017an. zm. \/ Journal Of Laws No. 13, item 87 as amended.
2. Dz. U. R. P. Nr 15, poz. 106. \/ Journal Of Laws R. P. No. 15, item 106.
3. Rozporz\u0105dzenie Ministra Sprawiedliwo\u015bci z dnia 21 maja 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrami: Obrony Narodowej, Administracji Publicznej, Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, Skarbu, O\u015bwiaty, Rolnictwa i Reform Rolnych, Le\u015bnictwa, Przemy\u015blu, \u017beglugi i Handlu Zagranicznego, Aprowizacji i Handlu, Komunikacji, Poczt i Telegraf\u00f3w, Odbudowy oraz Ziem Odzyskanych – o okre\u015bleniu os\u00f3b, kt\u00f3rych maj\u0105tek przechodzi na w\u0142asno\u015b\u0107 Pa\u0144stwa (Dz. U. Nr 28, poz. 182). \/ Regulation of the Minister of Justice of May 21, 1946 issued in agreement with the Ministers of: National Defense, Public Administration, Public Security, Treasury, Education, Agriculture and Agricultural Reforms, Forestry, Industry, Shipping and Foreign Trade, Supply and Trade, Communications, Post Office and Telegraphs, Reconstruction and Recovered Territories – on the determination of persons whose property becomes the property of the State (Journal of Laws No. 28, item 182).
4. Dz. U. Nr 55, poz. 310 z p\u00f3\u017an. zm. \/ Journal Of Laws No. 55, item 310 as amended.
5. Dz. U. Nr 18, 107. \/ Journal Of Laws No. 18, 107.
6. Ustawa z dnia 26 pa\u017adziernika 1971 r. o uregulowaniu w\u0142asno\u015bci gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr, 27, poz. 250\u00a0\u00a0art. 18 ust. 1 pkt 5; wesz\u0142a w \u017cycie 4.11.1971 r.). \/ The Act of October 26, 1971 on regulating the ownership of farms (Journal of Laws No. 27, item 250, art. 18, paragraph 1, point 5; entered into force on November 4, 1971).
7. Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uw\u0142aszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, zwi\u0105zanych z reform\u0105 roln\u0105 i osadnictwem rolnym, art. 2 (Dz. U. Nr 39, poz. 174; wesz\u0142a w \u017cycie 26.07.1957 r.). \/ The Act of July 13, 1957 amending the decree of April 18, 1955 on expropriation and regulating other matters related to the agricultural reform and agricultural settlement, Art. 2 (Journal of Laws No. 39, item 174; entered into force on July 26, 1957).
8. Ustawa z dnia 13 lipca 1961 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uw\u0142aszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, zwi\u0105zanych z reform\u0105 roln\u0105 i osadnictwem rolnym, art. 1 (Dz. U. Nr 32, poz. 161; wesz\u0142a w \u017cycie 21.07.1961 r.). \/ Act of 13 July 1961 amending the decree of 18 April 1955 on expropriation and regulating other matters related to the agricultural reform and agricultural settlement, Art. 1 (Journal of Laws No. 32, item 161; entered into force on July 21, 1961).
9. Rozporz\u0105dzenie Rady Ministr\u00f3w z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, \u00a7 1 (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z p\u00f3\u017an. zm.: wesz\u0142o w \u017cycie 19.08.1961 r.). \/ Regulation of the Council of Ministers of August 5, 1961 on abandoned farms, \u00a7 1 (Journal of Laws No. 39, item 198, as amended: entered into force on August 19, 1961).
10. Dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uw\u0142aszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, zwi\u0105zanych z reform\u0105 roln\u0105 i osadnictwem rolnym, art. 7 (Dz. U. z 1959 r., Nr 14, poz. 78, t.j.). \/ Decree of April 18, 1955 on the enfranchisement and regulation of other matters related to the agricultural reform and agricultural settlement, art. 7 (Journal of Laws of 1959, No. 14, item 78, i.e.).
11. Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159; wesz\u0142a w \u017cycie 22.10.1961 r., uchylona z dniem 1.08.1985 r.). \/ Act of July 14, 1961 on land management in cities and housing estates (Journal of Laws No. 32, item 159; entered into force on October 22, 1961, repealed on August 1, 1985).
12. Ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. o zmianie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 11, poz. 80, art. 1 pkt 13) lit. a)). \/ Act of April 19, 1969 amending the act on land management in cities and settlements (Journal of Laws No. 11, item 80, art. 1 point 13) lit. a)).
13. Ibidem, art. 1 pkt 13) lit. b). \/ Ibidem, art. 1 point 13) lit. b).
14. Dz. U. Nr 59, poz. 318 z p\u00f3\u017an. zm.; wszed\u0142 w \u017cycie 17.09.1947 r.; uchylony z dniem 4.11.1971 r. \/ Journal Of Laws No. 59, item 318 as amended; entered into force on September 17, 1947; repealed on 4.11.1971.
15. Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przej\u0119ciu na w\u0142asno\u015b\u0107 Pa\u0144stwa nie pozostaj\u0105cych w faktycznym w\u0142adaniu w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci ziemskich, po\u0142o\u017conych w niekt\u00f3rych powiatach wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339 z p\u00f3\u017an. zm.; wszed\u0142 w \u017cycie 10.08.1949 r., uchylony z dniem 4.11.1971 r.). \/ Decree of July 27, 1949 on the takeover of property not being in an actual possession of the owners located in some of bia\u0142ostockie, lubelskie, rzeszowskie and krakowskie districts (Journal of Laws No. 46, item 339, as amended); entered into force on August 10, 1949, repealed on November 4, 1971).
16. Uk\u0142ad pomi\u0119dzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rz\u0105dem Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Rad dotycz\u0105cy ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.S.R. i ludno\u015bci ukrai\u0144skiej z terytorium Polski, podpisany w Lublinie 9 wrze\u015bnia 1944 r., art. 3 ust. 6 i ust. 7, [w:] Biuletyn nr 4\/2002. Wyb\u00f3r orzecznictwa Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w sprawach polskich, Tom III, s. VIII \u2013 XIV; Uk\u0142ad pomi\u0119dzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rz\u0105dem Bia\u0142oruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotycz\u0105cy ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.S.R. i ludno\u015bci Bia\u0142oruskiej z terytorium Polski, podpisany w Lublinie 9 wrze\u015bnia 1944 r., art. 3 ust. 6 i ust. 7, [w:] Biuletyn nr 4\/2002, op. cit., s. I \u2013 VII; Uk\u0142ad pomi\u0119dzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rz\u0105dem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotycz\u0105cy ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.S.R. i ludno\u015bci litewskiej z terytorium Polski, podpisany w Lublinie 22 wrze\u015bnia 1944 r., art. 3 ust. 6 i ust. 7, [w:]<\/p>

17. Biuletyn nr 4\/2002, op. cit., s. XVII \u2013 XXIII. \/ Agreement between the Polish Committee of National Liberation and the Government of the Ukrainian Socialist Republic of Soviets regarding the evacuation of Polish citizens from the territory of the U.S.S.R. and the Ukrainian population from the territory of Poland, signed in Lublin on September 9, 1944, art. 3 paragraphs 6 and 7, [in:] Bulletin No. 4\/2002. Selection of the case law of the European Court of Human Rights regarding Polish cases, Volume III, pp. VIII – XIV; Agreement between the Polish Committee of National Liberation and the Government of the Belarusian Socialist 18. Republic of Soviets regarding the evacuation of Polish citizens from the territory of the B.S.S.R. and the Belarusian population from the territory of Poland, signed in Lublin on September 9, 1944, art. 3 paragraphs 6 and 7, [in:] Bulletin No. 4\/2002, op. cit., pp. 1-7; Agreement between the Polish Committee of National Liberation and the Government of the Lithuanian Socialist Republic of the Soviets regarding the evacuation of Polish citizens from the territory of the Lithuanian S.S.R. and the Lithuanian population from the territory of Poland, signed in Lublin on September 22, 1944, art. 3 paragraphs 6 and 7, [in:] Bulletin No. 4\/2002, op. cit., pp. XVII – XXIII.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\u00a9 Miller, Canfield, W. Babicki, A. Che\u0142chowski i Wsp\u00f3lnicy Sp. k.<\/span>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t