{"id":4770,"date":"2021-02-15T16:50:38","date_gmt":"2021-02-15T16:50:38","guid":{"rendered":"https:\/\/millercanfield.pl\/?p=4770"},"modified":"2025-04-14T18:04:12","modified_gmt":"2025-04-14T18:04:12","slug":"visibility-of-the-device-as-a-premise-for-acquisitive-prescription-of-a-land-easement","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millercanfield.pl\/en\/visibility-of-the-device-as-a-premise-for-acquisitive-prescription-of-a-land-easement\/","title":{"rendered":"“VISIBILITY OF THE DEVICE” AS A PREMISE FOR ACQUISITIVE PRESCRPTION OF A LAND EASEMENT"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

S\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 gruntowa to instytucja, kt\u00f3ra polega na obci\u0105\u017ceniu jednej nieruchomo\u015bci w celu zwi\u0119kszenia u\u017cyteczno\u015bci innej nieruchomo\u015bci. Na jej podstawie w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci w\u0142adn\u0105cej mo\u017ce korzysta\u0107 w okre\u015blonym zakresie z nieruchomo\u015bci obci\u0105\u017conej. S\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 gruntowa mo\u017ce zosta\u0107 nabyta poprzez umow\u0119, orzeczenie s\u0105du, ale r\u00f3wnie\u017c zasiedzenie.<\/p>

Zgodnie z art. 292 k.c. s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 gruntow\u0105 mo\u017cna naby\u0107 w drodze zasiedzenia tylko pod warunkiem, gdy polega ona na korzystaniu z\u00a0trwa\u0142ego i widocznego urz\u0105dzenia. W\u00a0orzecznictwie wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy dotycz\u0105ce tego, jak nale\u017cy interpretowa\u0107 poj\u0119cie trwa\u0142ego i widocznego urz\u0105dzenia.<\/p>

Jednym z pogl\u0105d\u00f3w jest interpretacja, kt\u00f3ra ujmuje poj\u0119cie trwa\u0142ego i widocznego urz\u0105dzenia szeroko, jako trwa\u0142ego wyniku \u015bwiadomego i pozytywnego dzia\u0142ania cz\u0142owieka. Pogl\u0105d ten zosta\u0142 poparty w\u00a0postanowieniu S\u0105du Okr\u0119gowego w Gliwicach z dnia 6.06.2019 r., III Ca 1517\/18 wedle kt\u00f3rego \u201epoj\u0119cie urz\u0105dzenia oznacza wynik celowego dzia\u0142ania, uzewn\u0119trznionego w trwa\u0142ej postaci widocznych przedmiot\u00f3w czy mechanizm\u00f3w, wymagaj\u0105cych do swego powstania pracy ludzkiej\u201d. Co oznacza, \u017ce na przyk\u0142ad odcinek sieci elektroenergetycznej usytuowany ponad gruntem, stanowi niew\u0105tpliwie trwa\u0142e i widoczne urz\u0105dzenie, poniewa\u017c jest obiektem skonstruowanym przez cz\u0142owieka i posadowionym w ten spos\u00f3b, \u017ce mo\u017ce by\u0107 spostrze\u017cony bez najmniejszego problemu. Pogl\u0105d ten podzieli\u0142 tak\u017ce S\u0105d Najwy\u017cszy w postanowieniu z dnia 26.07.2012 r. o sygn. II CSK 752\/11 \u2013 S\u0105d podkre\u015bli\u0142, \u017ce poj\u0119cie widoczno\u015bci urz\u0105dzenia musi by\u0107 ujmowane szeroko i opiera\u0107 si\u0119 na naturze instytucji s\u0142u\u017cebno\u015bci, a wi\u0119c nawet je\u017celi trwa\u0142e urz\u0105dzenie, z kt\u00f3rego korzysta uprawniony przebiega w ca\u0142o\u015bci lub w\u00a0cz\u0119\u015bci pod powierzchni\u0105 ziemi to nie stanowi to podstawy do w\u0105tpliwo\u015bci czy urz\u0105dzenie to postrzega\u0107 jako efekt \u015bwiadomego i pozytywnego dzia\u0142ania ludzkiego, bo nim bezsprzecznie jest.<\/p>

R\u00f3wnie\u017c w starszych orzecznictwach mo\u017cna dostrzec podobny spos\u00f3b wyk\u0142adni omawianego okre\u015blenia. Wedle wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego z\u00a010.01.1969 r., sygn.. II CR 516\/68, urz\u0105dzenia do korzystania ze s\u0142u\u017cebno\u015bci przejazdu uzna\u0107 nale\u017cy za trwa\u0142e i widoczne w\u00a0rozumieniu dawnego art. 184 prawa rzeczowego (kt\u00f3rego odpowiednikiem jest obecny art. 292 k.c.), gdy s\u0105 one wynikiem \u015bwiadomego i\u00a0pozytywnego dzia\u0142ania ludzkiego, na przyk\u0142ad gdy w celu przystosowania gruntu jako drogi, mo\u017cna dostrzec utwardzony szlak dro\u017cny lub zbudowany most.
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w \u015bwietle omawianej liberalnej linii orzeczniczej, aby urz\u0105dzenie uzna\u0107 za widoczne nie musi by\u0107 ono naziemne. W wyroku z dnia 7.08.2014 r., I ACa 438\/14 S\u0105d Apelacyjny w \u0141odzi stwierdzi\u0142, \u017ce skoro gazoci\u0105gi, wodoci\u0105gi i kanalizacje to w\u00a0przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci urz\u0105dzenia podziemne, nieracjonalny by\u0142by wym\u00f3g, aby tego typu urz\u0105dzenia w toku biegu terminu zasiedzenia by\u0142y widoczne dla w\u0142a\u015bciciela nieruchomo\u015bci. Nasuwa si\u0119 pytanie, sk\u0105d w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce w\u00a0takiej sytuacji czerpa\u0107 wiedz\u0119 o istnieniu podziemnych urz\u0105dze\u0144 na jego gruncie. Judykatura wskazuje, \u017ce przes\u0142anka widoczno\u015bci jest spe\u0142niona, je\u017celi na podstawie r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 takich jak mapy czy dokumenty w\u0142a\u015bciciel m\u00f3g\u0142 dowiedzie\u0107 si\u0119 o istnieniu urz\u0105dze\u0144, co potwierdza tytu\u0142em przyk\u0142adu postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 23.05.2018 r., IV CSK 229\/17.<\/p>

Niejednokrotnie s\u0105dy zajmowa\u0142y jednak inne stanowisko i uznawa\u0142y, \u017ce widoczno\u015b\u0107 urz\u0105dzenia stanowi spe\u0142nion\u0105 przes\u0142ank\u0119 do zasiedzenia s\u0142u\u017cebno\u015bci gruntowej w\u00f3wczas, gdy tworz\u0105 jawny znak faktycznego korzystania z gruntu, b\u0119d\u0105cy wyra\u017anym ostrze\u017ceniem dla zainteresowanego w\u0142a\u015bciciela. W\u00a0postanowieniu S\u0105du Okr\u0119gowego w \u0141odzi z\u00a029.06.2018 r., III Ca 750\/18, czytamy, i\u017c zasiedzenie s\u0142u\u017cebno\u015bci gruntowej nie mo\u017ce by\u0107 podst\u0119pnym i skrytym sposobem na nabycie prawa kosztem drugiego a jedynie usuwa\u0107 stan d\u0142ugotrwa\u0142ej niezgodno\u015bci stanu faktycznego ze stanem prawnym, a wi\u0119c widoczno\u015b\u0107 urz\u0105dzenia przewidziana w art. 292 k.c. ma tworzy\u0107 z niego postrzegalny, jawny znak faktycznego korzystania z cudzego gruntu, w taki spos\u00f3b, w\u00a0jaki czyni\u0142aby to osoba, kt\u00f3rej przys\u0142uguje s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 gruntowa. Zatem wym\u00f3g widoczno\u015bci urz\u0105dzenia ma stanowi\u0107 wyra\u017ane ostrze\u017cenie dla w\u0142a\u015bciciela, \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do obci\u0105\u017cenia jego nieruchomo\u015bci, je\u017celi ten w\u00a0dalszym ci\u0105gu b\u0119dzie tolerowa\u0142 korzystanie ze swojego gruntu. Wedle s\u0105du tylko w\u0142a\u015bciciel, kt\u00f3ry przez d\u0142ugi czas nie korzysta z\u00a0przys\u0142uguj\u0105cej mu ochrony, wykazuje tym samym aprobat\u0119 dla istniej\u0105cego stanu faktycznego.<\/p>

W \u015bwietle przywo\u0142anych orzecze\u0144 zasiedzenie s\u0142u\u017cebno\u015bci gruntowej wymaga korzystania z\u00a0trwa\u0142ego i widocznego urz\u0105dzenia. Por\u00f3wnuj\u0105c rozstrzygni\u0119cia s\u0105d\u00f3w z r\u00f3\u017cnych lat mo\u017cna dostrzec tendencj\u0119 do szerszego ujmowania niniejszego wyra\u017cenia, co sprzyja korzystaj\u0105cemu z urz\u0105dzenia. Pocz\u0105tkom obowi\u0105zywania kodeksu cywilnego towarzyszy\u0142o przekonanie, \u017ce przes\u0142anka widoczno\u015bci urz\u0105dzenia jest spe\u0142niona w takim przypadku, gdy urz\u0105dzenie jest fizycznie widoczne dla og\u00f3\u0142u, natomiast nowsze orzecznictwo przyjmuje szerok\u0105 interpretacj\u0119 uznaj\u0105c, \u017ce istot\u0105 spe\u0142nienia przes\u0142anki widoczno\u015bci urz\u0105dzenia jest ostrze\u017cenie w\u0142a\u015bciciela o\u00a0korzystaniu przez osob\u0119 trzeci\u0105 z jego gruntu. Wartym uwagi jest fakt, \u017ce zar\u00f3wno urz\u0105dzenia po\u0142o\u017cone nad powierzchni\u0105 gruntu jak i\u00a0podziemne, co do kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 istnienia na podstawie dost\u0119pnych mu \u017ar\u00f3de\u0142, mog\u0105 spe\u0142nia\u0107 przes\u0142ank\u0119 widoczno\u015bci urz\u0105dzenia i\u00a0tym samym prowadzi\u0107 do zasiedzenia s\u0142u\u017cebno\u015bci gruntowej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\u00a9 Miller, Canfield, W. Babicki, A. Che\u0142chowski i Wsp\u00f3lnicy Sp. k.<\/span>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t